Kanıksama Ne Demektir? TDK Tanımıyla Bir Hikaye Bir Zamanlar Bir Çift Vardı… Bir zamanlar, yaşamları birbirinden farklı iki insan vardı: Selim ve Elif. Onlar, tamamen farklı dünyaların insanlarıydı; ancak bir araya geldiklerinde, aralarındaki farklar aslında onları birbirine daha da yakınlaştırıyordu. Selim, her zaman çözüm odaklı ve pratik bir insandı. Zorluklar karşısında hemen bir plan yapar, çözüm üretirdi. Elif ise duygusal zekasıyla tanınan, insanları anlayan ve onlara empatiyle yaklaşan biriydi. Onun için her sorun, bir insanın yaşadığı derinliklere inmekle çözülürdü. Bir gün, Selim ve Elif, uzun süredir görmedikleri bir arkadaşlarını ziyarete gittiler. Arkadaşları, her şeyin yolunda gittiğini ancak bir süredir hayatındaki…
6 YorumEtiket: bir
Bir Psikoloğun Merceğinden: “Zehir” ve “Panzehir”in İnsan Ruhundaki Dansı Bir psikolog olarak her gün insan davranışlarının karmaşık ağını çözmeye çalışırken şunu fark ederim: Her insanın içinde hem zehir hem de panzehir vardır. Bu iki kavram, yalnızca biyolojik ya da kimyasal değil, aynı zamanda psikolojik bir dengeyi temsil eder. Birinde yıkıcı duygular, diğerinde iyileştirici içsel mekanizmalar gizlidir. Peki, ruhsal anlamda zehir ve panzehir neyi ifade eder? Zehir ve Panzehir Nedir? Psikolojik Bir Tanımlama Psikolojide “zehir” kavramı, kişinin zihinsel ve duygusal dengesini bozan düşünce, inanç ya da davranış örüntülerini simgeler. Kıskançlık, öfke, suçluluk, değersizlik duygusu… Tüm bu duygular, bilinçaltında birer damla zehir…
6 YorumSıfat Tamlaması Nasıl Bulunur? Antropolojik Bir Bakış Açısı Antropoloji, insan kültürlerini ve topluluklarını anlamaya yönelik bir bilim dalıdır. Her kültürün kendine özgü ritüelleri, semboller, topluluk yapıları ve kimlikleri vardır. Bu çeşitlilik, dilin yapısını da etkiler. Dil, sadece iletişim aracı değil, aynı zamanda toplumların dünyayı nasıl algıladıklarını, değerlerini ve normlarını nasıl şekillendirdiklerini yansıtan bir aynadır. Bugün, dildeki en temel yapısal öğelerden birini inceleyeceğiz: sıfat tamlaması. Ancak bunu yaparken, dilin sadece bir araç olmadığını, toplumların kimliklerini ve kültürel ritüellerini nasıl taşıdığını ve oluşturduğunu göz önünde bulundurarak, sıfat tamlamasını antropolojik bir bakış açısıyla keşfedeceğiz. Kültürlerin dil aracılığıyla nasıl şekillendiğini anlamak, sadece dil bilgisi…
6 YorumSibernetik Nedir, Felsefede Ne Söyler?: Geri Beslemenin Düşünceye Açtığı Kapı Sibernetik, en yalın tanımıyla, canlı ya da yapay bütün sistemlerde iletişim, denetim ve geri besleme süreçlerini inceleyen disiplinlerarası bir düşünme tarzıdır. Felsefe açısından sibernetik, neden–sonuç çizgisel zincirlerine sığmayan, çevrimsel nedenlilik (circular causality) sayesinde akışı, uyumu ve kendini düzenlemeyi (homeostasis) kavramamıza yardım eder. Bunu yaparken yalnızca makineleri değil; zihin, toplum, ekonomi ve ekosistemleri de “sistem” olarak birlikte düşünmeye çağırır. Tarihsel Arka Plan: Kaptanın Dümeni ve Bilginin Dolaşımı Sözcüğün kökü Yunanca kybernētēs (dümen tutan, kılavuz) terimine uzanır. Modern anlamıyla sibernetik, II. Dünya Savaşı sonrası Norbert Wiener’in radar, hedefleme ve otomatik denetim çalışmalarıyla…
12 YorumHamam Göbek Taşı Ne İşe Yarar? Tarihin Buharında Bir Medeniyet Simgesi Tarihi anlamak, yalnızca kronolojiyi bilmek değil; insanın gündelik yaşamında saklı kalan anlamları çözümlemektir. Hamam göbek taşı da bu anlamda tarihin sessiz tanıklarından biridir. Bir tarihçi için o taş, yalnızca sıcak bir mermer değil, medeniyetin ritmini yansıtan bir yüzeydir. Göbek taşı, geçmişte insanların bedenlerini temizlerken ruhlarını da arındırdığı; yalnızca bir hijyen aracı değil, bir toplumsal buluşma mekânının kalbiydi. Hamam, Osmanlı’dan Roma’ya, Bizans’tan Selçuklu’ya kadar uzanan bir sürekliliğin parçasıdır. Bu taşın üzerinde yıkanan yalnızca beden değildir; bir toplumun alışkanlıkları, ritüelleri ve değerleri de zamanla biçimlenmiştir. Göbek Taşının Kökeni: Antik Dünyadan Osmanlı’ya…
8 YorumHanımevi Nasıl Yazılır? Dilin İncelikleri Üzerine Farklı Bakış Açıları Bazen bir kelimenin nasıl yazılacağı üzerine düşündüğünüz olur mu? Benim sık sık olur. Özellikle Türkçe gibi köklü ama sürekli dönüşen bir dilde, kelimelerin biçimleri sadece yazım kuralı meselesi değil, aynı zamanda bir kültür yansıması. “Hanımevi” de tam bu tartışmaların ortasında duran bir kelime. Kimine göre “hanım evi” şeklinde ayrı, kimine göre “hanımevi” olarak bitişik yazılmalı. Peki hangisi doğru, ya da doğruluk dediğimiz şey burada neye dayanıyor? Gelin, bu konuyu hem dilbilgisel hem de toplumsal açıdan birlikte irdeleyelim. — Dil Kuralları Ne Diyor? Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kılavuzuna baktığımızda, “hanımevi” kelimesi…
8 YorumGöbek Kayması Nasıl Belli Olur? Bir Filozofun Beden Üzerine Düşünceleri Bir filozofun gözünden bakıldığında, insan bedeni yalnızca etten ve kandan ibaret değildir; o, varlığın maddi tezahürüdür. Göbek kayması kavramı, modern tıbbın sınırlarının ötesine taşan, insanın hem fiziksel hem de metafizik varlığını sorgulatan bir fenomendir. Kimine göre bir halk inanışı, kimine göre bedensel bir uyarı; ama belki de bundan öte, insanın kendi varlığıyla olan ilişkisini sorgulama biçimidir. Bu yazıda “Göbek kayması nasıl belli olur?” sorusunu yalnızca bedensel belirtiler düzeyinde değil; etik, epistemoloji ve ontoloji eksenlerinde ele alacağız. Çünkü bu soru, yalnızca göbeğin değil, insanın varoluş merkezinin ne kadar “yerinde” olduğu sorusudur.…
6 YorumGoşizm Ne Demek TDK? Felsefi Bir Bakış İnsan düşüncesi, kavramların ötesine geçerek anlamın kendisini sorguladığında, bir kelimenin bile varlık alanında yankı bulduğunu fark eder. “Goşizm” kelimesi de tam olarak böyle bir yankıdır — dilin sınırında duran, toplumsal bir tavrı ve bireysel bir bilinç hâlini aynı anda anlatan bir kavramdır. Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “goşizm”, gösteriş merakı, yani kişinin sahip olduklarını ya da görünüşünü abartılı biçimde sergileme eğilimi anlamına gelir. Ancak felsefi gözle bakıldığında bu tanım, yalnızca bir davranışı değil; bir çağın ruhunu, varoluşsal bir tutumu da temsil eder. Etik Perspektiften Goşizm Etik, insanın “nasıl yaşamalıyım?” sorusuna verdiği cevaptır. Goşizm…
6 YorumEski Türklerde Prenses Ne Demek? Bilimsel Bir Merakın İzinde Kültürel Bir Yolculuk Bir Merakla Başlayan Yolculuk Tarihi bir kelimenin ardındaki anlamı çözmek bazen bir arkeolojik kazı gibidir; her katmanda yeni bir kültürel iz, yeni bir anlam belirir. “Prenses” kavramı da bu anlamda sıradan bir unvanın ötesindedir. Eski Türklerde “prenses” kimdi? Hangi kelimelerle, hangi sembollerle anılıyordu? Bugün bu soruların peşine düşerek, bilimsel kaynaklar ışığında ama herkesin anlayabileceği bir dille geçmişe bir pencere açalım. Eski Türklerde Kadın ve Soy Kavramı Eski Türk toplumları, özellikle Göktürkler ve Uygurlar döneminde, kadınlara yalnızca “eş” ya da “anne” kimliğiyle değil, yönetimsel ve toplumsal rollerle de değer…
8 YorumHavut Ne Demek? Mizahi ve Biraz Da Stratejik Bir Bakış “Havut ne denir?” diye sormak aslında günümüzün en tatlı kafa karışıklıklarından biri olabilir. Bir yanda Google amca, bir yanda dedelerimizin yıllarca kullandığı kelimeler… Ve biz ortada, hem gülmeye hem öğrenmeye meyilli! Haydi gelin, havutun ne olduğunu öğrenirken biraz gülelim, biraz da erkeklerin stratejik zekâsı ile kadınların empatik yaklaşımını harmanlayalım. Havut: Kısaca Eşeğin Omuz Yastığı Havut, aslında eşeklerin, katırların ya da atların sırtına konan, yük taşırken rahat etmelerini sağlayan yumuşak mindere verilen isimdir. Yani düşünün, hayvanlar için “ergonomik ofis koltuğu” gibi bir şey. Ama işin eğlenceli tarafı, köyde biri size “havut”…
12 Yorum